Wat is functiewaardering?

Functiewaardering is het hulpmiddel waarmee op systematische en geobjectiveerde wijze de rangorde van functies in een organisatie kan worden bepaald. Met behulp van een functiewaarderingsmethode wordt de zwaarte van functies vastgesteld en uitgedrukt in een (functie)niveau. Met behulp van een bezoldigingsregeling kan aan de (functie)niveaus een bepaalde beloningsstructuur worden gekoppeld.

De Rijksoverheid hanteert voor het begrip functie, het object van functiewaardering, de volgende omschrijving: "het samenstel van werkzaamheden door de ambtenaar te verrichten krachtens en overeenkomstig hetgeen hem door het daartoe bevoegde gezag is opgedragen." (Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren (BBRA) 1984, art. 2)

Als de functie-inhoud en/of -beschrijving rechtstreeks is afgeleid van de taakstelling van de organisatie en in die vorm wordt opgedragen, wordt gesproken over een 'organieke functie'. Als de functie-inhoud en/of -beschrijving, in meer of minder sterke mate, wordt bepaald door de invulling door de betreffende functievervuller en daarbij afwijkt van de organieke functie wordt gesproken over 'mensfunctie'. Beide kunnen object van functiewaardering zijn.

In de regelgeving van de Rijksoverheid - het BBRA 1984 - wordt aangegeven dat het salaris van rijksambtenaren primair wordt bepaald door de zwaarte van de functie. De zwaarte van de functie wordt vastgesteld met behulp van functiewaardering of zoals het BBRA 1984 het formuleert "met inachtneming van het door of in overeenstemming met Onze Minister van Binnenlandse Zaken vastgestelde normeringsstelsel". Binnen de Rijksoverheid hanteert de Belastingdienst het Normeringsstelsel Belastingdienst, de overige organisatieonderdelen gebruiken FUWASYS/FUWAUIT.

De vertaling van het functiewaarderingsresultaat, het (functie)niveau naar een beloningsniveau gebeurt met behulp van een conversietabel waarin kan worden afgelezen bij welk functie(zwaarte)niveau welke (maximum)salarisschaal hoort. Hoewel een conversietabel noodzakelijk is om het functiewaarderingsresultaat in een salarisschaal te kunnen omzetten, is de conversietabel geen onderdeel van het functiewaarderingssysteem. Immers, functiewaardering leidt alleen tot een uitspraak over de relatieve, onderlinge zwaarte van functies binnen een organisatie. Het bepalen van de daaraan te verbinden beloning is in feite een volgende stap, die ook kan worden genomen door een andere autoriteit dan degene die de uitkomsten van functiewaardering vaststelt. In de conversietabel opgenomen salarisbedragen kunnen, bijvoorbeeld als uitkomst van CAO-onderhandelingen, door anderen dan de systeemhouder worden aangepast. Door de onafhankelijkheid tussen functiewaarderingssystematiek en bezoldigingssystematiek heeft een dergelijke salarisaanpassing geen consequenties voor het functiewaarderingssysteem.

Niet van alle functies bij de Rijksoverheid berust de bezoldiging op functiewaardering of de daarbij gehanteerde (zwaarte)criteria. Voor de ambtelijke topfuncties, het niveau 19 en 20, wordt positiebezoldiging toegepast. Het betreft hier functies als directeur-, secretaris- en inspecteur generaal, de hoogste ambassadeursposten e.d. Bij positiebezoldiging spelen het gewicht en/of het aanzien dat aan de vervulling van de functie is verbonden een belangrijke rol bij het bepalen van het indelingsniveau en de salarisschaal.

Bij functiewaardering blijft in het algemeen de kwaliteit van de functievervulling buiten beschouwing. De kwaliteit, de inzet en de productiviteit van de functievervuller zijn het object van personeelsbeoordeling. Wel is het zo dat als een ambtenaar op een nieuwe of hogere organieke functie wordt geplaatst en hij/zij niet meteen alle in de functiebeschrijving opgenomen taken kan uitvoeren, het gebruikelijk is dat hij/zij nog niet worden bezoldigd conform het schaalniveau van de functie. Meestal wordt dan conform het naastlagere schaalniveau bezoldigd tot de functie in zijn geheel en voldoende wordt uitgevoerd.

Zaken als arbeidsduur, schaarste aan functievervullers en arbeidsomstandigheden zijn aspecten die bij functiewaardering niet worden gewogen. Mede vanwege het vaak tijdelijke karakter van dergelijke omstandigheden wordt een scheiding gehanteerd tussen beloning op grond van functiezwaarte en beloning op grond van bezwarende omstandigheden.